Dünyada yalnız 13 nəfərdə aşkarlanan nadir nevroloji xəstəlik kəşf edilib.

Press-fakt xarici KİV-ə istinadla xəbər verir ki, xəstəliyi İspaniyanın Barselona şəhərindəki Bellvitge Biotibbi Tədqiqat İnstitutu aşkarlayıb.

Xəstəlik bir gendəki mutasiyalardan qaynaqlanır və beynin ağ maddəsinə təsir edərək, yerimə, idrak funksiyası, inkişaf problemləri və ya üz dismorfiyası ilə bağlı problemlərə səbəb olur.

Xəstəliyin kəşfi “Amerika İnsan Genetikası Jurnalı”nda dərc edilib və genom ardıcıllığı və yeni genom alətlərindən istifadə edən beynəlxalq bir qrup tərəfindən həyata keçirilib.

Qeyd edilib ki, xəstəliyin təsnifatı ilə dünya miqyasında yoluxma hallarının sayı yaxın illərdə artacaq. Bildirilibi ki, alimlər xəstəliyin müalicəsini tapmaq üçün hələ uzun bir yol qət etməlidirlər.

ABŞ-də yerləşən Con Hopkins Tibb Mərkəzinin alimləri beynin zədələnmədən qorunmasında mühüm rol oynayan yeni bir mexanizm müəyyən ediblər.

Onların PNAS jurnalında dərc olunan araşdırmasına görə, ödün yaranmasında iştirak edən biliverdinreduktaza A (BVRA) adlı ferment neyronları oksidləşdirici stressdən qoruma qabiliyyətinə malikdir.

Oksidləşdirici stress orqanizmdə sərbəst radikalların yığılması nəticəsində yaranır və hüceyrələrin membranlarını, zülallarını və DNT-ni zədələyir. Beyində bu proses xüsusilə təhlükəlidir, çünki neyronların məhvinə və Alzheimer kimi neyrodegenerativ xəstəliklərin inkişafına gətirib çıxara bilər.

Alimlər müəyyən ediblər ki, BVRA beyni bu proseslərdən qorumaq üçün NRF2 adlı zülalla qarşılıqlı əlaqədə olur. NRF2 antioksidantların və digər müdafiə molekullarının sintezini tənzimləyir. BVRA olmadıqda isə NRF2-nin fəaliyyəti pozulur və hüceyrələr oksidləşdirici zərbələrə qarşı dayanıqlığını itirir.

Siçanlar üzərində aparılan təcrübələr BVRA ilə NRF2-nin birgə işləyərək hüceyrələrin enerji istehsalı, oksigen daşınması və immun siqnallarının ötürülməsi ilə bağlı genləri aktivləşdirdiyini göstərib. Ən maraqlısı isə bu oldu ki, BVRA-nın neyronları qoruma qabiliyyəti onun biluribin istehsal etmək funksiyasından asılı deyil. Yəni fermentin mutasiyaya uğramış, öd piqmenti yarada bilməyən formaları da beyin hüceyrələrini qorumağa davam edib.

Tədqiqat müəlliflərinin fikrincə, bu nəticə BVRA-nın düşündüyümüzdən daha mürəkkəb və həyati funksiyalara malik olduğunu göstərir. Alimlər növbəti mərhələdə BVRA ilə NRF2 arasındakı tarazlığın pozulmasının Alzheimer xəstəliyinin inkişafına necə təsir etdiyini və bu mexanizmin müalicədə tətbiq edilə biləcəyini araşdırmağı planlaşdırırlar./milli.az

Alimlər və dietoloqlar 100 yaşdan yuxarı insanların ortaq vərdişlərini araşdırıblar. Çıxan nəticə isə hər kəsi təəccübləndirib.

Press-fakt publika-ya istinadən xəbər verir ki, uzunömürlü şəxslərin müntəzəm olaraq evdə hazırlanmış qatıq istehlak etdiyi məlum olub.

Mütəxəssislər evdə hazırlanmış qatıqdakı probiotik bakteriyaların immunitet sistemini gücləndirdiyini, həzm sistemini tənzimlədiyini və qocalma prosesini yavaşlatdığını vurğulayırlar. Həmçinin qatıqdakı kalsium, protein və B vitaminlərinin əzələ və sümük sağlamlığını qoruduğu, insanların hətta qocalıqda belə aktiv həyat sürməsinə kömək etdiyi bildirilir.

Dietoloq Elif Karacanın sözlərinə görə, mağazadan alınan qatıq tez-tez pasterizə olunur və tərkibindəki əlavələr onun probiotik canlılığını azaldır.

Mütəxəssislər uzun və sağlam həyat sürmək istəyənlərə hər gün bir kasa evdə hazırlanmış qatıq istehlak etməyi məsləhət görür.

Kardioloq Yekaterina Paukova kişilərdə qəfil ürək dayanması riskinin qadınlara nisbətən daha çox olduğunu bildirib.

Kardioloqun fikrincə, ürəyin dayanması adətən həyati təhlükə yaradan ritm pozğunluqları mədəcik taxikardiyası və mədəcik fibrilasiyası zamanı baş verir. Bu hallarda ürək çox sürətlə döyünür və qana normal təzyiq göstərə bilmir.

Kardioloq qeyd edib ki, kişilərin hormonal fonunda estrogenin az olması onları daha riskli qrup halına gətirir. Estrogen hormonu ürək və damar sistemini qorumağa kömək edir, buna görə də qadınlarda bu cür hallar nisbətən az müşahidə olunur.

Paukova əlavə edib ki, xolesterinin yüksəkliyi, siqaret çəkmə və alkoqoldan sui-istifadə də ürək dayanması riskini artırır və bu vərdişlər kişilərdə daha geniş yayılıb.

Mütəxəssis bildirib ki, 40 yaşadək kişilərdə qəfil ürək dayanması daha çox ritm pozğunluqları ilə əlaqəlidir, yaşlılarda isə bu hal çox vaxt gizli keçən işemik ürək xəstəliyi fonunda baş verir. Damar divarlarında yaranan aterosklerotik yığıntılar partladıqda qan dövranı pozulur və infarkt baş verir ki, bu da ürəyin dayanmasına səbəb ola bilər.

Həkim ürək sağlamlığını qorumaq üçün mütəmadi olaraq EKQ müayinəsi, xolesterin və qlükoza analizi aparmağı, həmçinin qan təzyiqini ildə ən azı bir dəfə ölçməyi tövsiyə edib. Təzyiq göstəriciləri 135/85 mm civə sütunundan yüksəkdirsə, kardioloqa müraciət etmək vacibdir./milli.az

Dabaq xəstəliyi adətən heyvanlarda rast gəlinən, lakin insanlarda da müəyyən hallarda müşahidə oluna bilən virus mənşəli infeksiyadır. Son günlər bu xəstəliyin ölkənin bəzi bölgələrində yayılması cəmiyyət arasında “bəs insanlara keçə bilərmi?” sualını gündəmə gətirib.

Tibb elmləri doktoru, professor Adil Qeybulla bildirib ki, xəstəlik yayılanda həmişə müəyyən karantin tədbirləri görülür, epidemiya lokallaşdırılır və aradan qaldırılır.

Onun sözlərinə görə, virusun insana keçməsi mümkündür:

"Bu o halda baş verir ki, insan xəstə heyvanlara qulluq edir, onlarla təmasda olur. İnsan adətən heyvanların südündən və ətindən qidalananda onları pasterizə edir, bişirir və s. Yəni təxminən 75 dərəcədən yuxarı temperaturda bişmiş məhsullarda bu virus tamamilə sıradan çıxır, yəni onda yoluxma təhlükəsi qalmır. Amma istənilən halda yoluxma təmas yolu ilə mümkündür. Bu baxımdan da fermerlər adətən bu cür xəstəliklər olanda vəziyyət barədə dərhal kənd təsərrüfatı və baytarlıq üzrə müvafiq mütəxəssislərə məlumat verirlər.

Hazırda bu məsələyə Qida Təhlükəsizliyi Agentliyi rəhbərlik edir. Mən hesab edirəm ki, müvafiq mütəxəssislər artıq lazımi karantin tədbirlərini elan ediblər. Düzdür, insanlar, əlbəttə, bu heyvanları itirmək istəmirlər, ətini satışa çıxartmaq istəyirlər. Yəni hər kəs bu halda öz marağını düşünür. Amma bir şeyi nəzərə almaq lazımdır ki, belə situasiyalar ümumrespublika problemidir və ona görə də burada artıq dövlət orqanlarının buna müdaxiləsi şəksizdir. Ona görə də onlara da imkan verilməlidir ki, məsələ yekunlaşsın, lokallaşsın və proses aradan qaldırılsın.

Dabaq xəstəliyi illər boyu həmişə olub və bununla bağlı Baytarlıq Komitəsi, o vaxtki Sovet dövrünün başqa strukturları tədbirlər görüblər. Bu gün bu məsələ Qida Təhlükəsizliyi Agentliyi tərəfindən həyata keçirilir. Hesab edirəm ki, bizim sahibkarlar, baytarlar, ət kəsimi ilə məşğul olan mütəxəssislər Qida Təhlükəsizliyi Agentliyinin təlimatları əsasında hərəkət etməlidirlər"./ölkə.az