Son illər Azərbaycanda ən çox müzakirə olunan, dartışılan, fəqət vahid mövqeyə gəlinməyən, konkret nəticə əldə edilməyən mövzulardan biri, bəlkə də birincisi ölkənin təhsil sistemində islahatlar məsələsidir. Düzdür, illərdir ki, islahat ünvanlı müəyyən dəyişiikliklər edilir, addımlar atılır, amma son məqamda məlum olur ki, bu dəyişikliklər və addımlar kompleks islahatı heç də tam təmin etmir.
Kadr seçiminə və dərsliklərin dəfələrlə yenilənməsinə, imtahan prosedurlarına daha yeni metodlar tətbiq olunmasına baxmayaraq modern təhsil sisteminə, mütərəqqi standartlara keçid illərdir ki, davam etməkdə və... təkrarlanmaqdadır. Amma istənilən nəticə hələ də tam əldə olunmayıb desək, yəqin ki, yanılmarıq. Bəs buna səbəb nədir?
Bütün zamanlarda və bütün ictimai-siyasi formasiyalarda sınaqdan uğurla keçmiş və həyata vəsiqə qazanmış, daşlaşmış bir fikir mövcuddur: HƏR ŞEYİ KADRLAR HƏLL EDİR!

Bizə belə gəlir ki, ölkəmizin təhsil sistemində islahatlara rəvac verilərkən məhz bu tendensyaya səthi yanaşılmışdır. Təhsil nazirliyinin yuxarıdan aşağı və əksinə, bütün iyerarxiyalarında qərar tutanlar, belə demək mümkünsə, bir zəncirin həlqəsidir. Və təbii ki, dominant instansiya Təhsil Nazirliyidir. Bu instansiyaların birində boşluq olarsa, yəni həlqənin biri qoparsa, bu, bütün sistemin ya çökməsinə, ya da nəticəyə doğru yolda ləngimələrə səbəb olur. 

İndiki halda düşünürük ki, ölkəmizin təhsil sistemində islahat proqramlarının yaradılmasına və onun həyata ləng keçirilməsinə məhz bu rakursdan baxmaq lazımdır. Yəni “kadrlar hər şeyi həll edir” prizmasından. Nədənini aşağıda bir rayonun-Samux rayonunun timsalında açıqlayaq.  

Dünyada, eləcə də ölkəmizdə koronavirus pandemiyasının hansı fəsadlar yaratdığını zənn edirik ki, sadalamağa ehtiyac yoxdur. Hamının bildiyi fikrindəyik. Həyatımızın bütün sferalarına nüfuz edən bu qlobal bəla ya iflic, ya da yarıiflic etmədiyi  sahə yoxdur. Bu, təbii ki, təhsil sistemindən də yan keçməmişdir. Təhsil nazrliyi isə bu bəlaya qarşı operativ reaksiya verərək müəyyən tədbirlər görmüşdür. Necə?- Bu da hamıya bəllidir. Amma...  
Amması bu ki, virus bəlası qədər daha bir bəla orasındadır ki, virusu, pandemiya şəraitini öz məqsəd və mənafeyi üçün istifadə edən, ondan yararlanmağa çalışan təhsil işçiləri də olmuşdur. Belələrindən biri isə Samux Rayon Təhsil Şöbəsinin müdiri  Nurlana Həsənovadır. 


Samux rayonunun təhsil şöbəsinə bu ilin, yəni 2021-ci ilin  əvvəlində   təyinat alan Nurlana Həsənova gələr-gəlməz, pandemeya dövrü olmasına baxmayaraq məktəblərdə demək olar ki, hər gün yoxlamalar apartdırmaqla gündəmə gəlib. İşin ilginc tərəfi isə budur ki, o, bu yoxlamaları polis sıralarından bir müddət öncə xaric edilən, adı hələ də komendaturada (açıq tipli təcridxana) olan  qardaşı Ramin Ağası oğlu Həsənova həvalə edib.

Təəccüb  doğuran odur ki, Ramin təhsil işçisi olmasa da, direktorları “yoxlama” adı altında  təhsil şöbəsinin müdiri olan bacısı Nurlana xanımın “atmosfer”inə salmağı bacarıb. Yeri gəlmişkən qeyd edək ki, Nurlana Həsənovaya etibar edilən, amma məktəblərdə dövlət sənədi olan jurnalları yoxlatdırdığı qardaşı hələ ötən il Gəncə şəhəri 20 saylı orta məktəbinin qarşısında yolu keçən müəlliməni idarə etdiyi avtomobillə vurub, qadın elə oradaca dünyasını dəyişib.  

İstər-istəməz adamda sual yaranır: Əcəba, bu gün Samuxda təhsil müəssisələri kriminal aləm qanunları ilə idarə olunmur ki?.. Əks təqdirdə, cəza müəssisəsində cəza çəkən adamın təhsil müəssisəsində nə işi var? Hələ bu da azmış kimi “atmosfer”ə düşməyən məktəb direktorlarına ciddi təzyiq olunur, bu da nəticəsiz qaldıqda cəza tətbiq olunur. Yəni nazir Emin Əmrullayevə şikayət məktubu və nazirin imzası ilə töhmət əmri artıq həmin direktorun neyləməsinə işarədirmi?.. Bir az da açıqlayaq: Adı belə qalmaqallarda olan direktorun isə bircə yolu qalır – vəzifəsi ilə vidalaşmaq və ya vidalaşmamaq üçün nə isə etmək...


Yəni Nurlana Həsənovanın perspektiv planı direktorlara bunu aşılamaqdır: direktorluq kürsüləri boşaldılacaq. Yeri gəlmişkən onu da qeyd edək ki, Nurlana Həsənova təhsil şöbəsinə gəlməzdən öncə Samux rayon 3 saylı orta məktəbin direktoru vəzifəsində çalışıb. Hazırda adı gedən  məktəbi isə elə həmin məktəbdə müəllimə işləyən bacısı Həsənova Nuridə Ağası qızı idarə edir. Belə çıxır ki, hansısa sehrli əl Samux Rayon Təhsil Şöbəsini Həsənovlar ailəsinə peşkəş edib. Belə çıxır ki, bu gün Samux təhsil müəssisələri  ailə podratı ilə çalışır...
 
Pandemiya dövründə kütləvi yığıncaqlar, toplantı və müzakirələr, yoxlamalar qadağan olunsa da, bu gün bu qadağalar Samux təhsil müəssisələrində vecə alınmır. Bəs görəsən rayonda, rayon məktəblərində baş verənlərdən rayon rəhbərliyinin xəbəri varmı? Axı biz hələ də pandemeya şəraitində yaşayırıq, Samux rayonu da pandemeya nəticəsində az insan itirməyib. 



Xülasə, bu gün Samuxda baş verənlərin gedişatı onu göstərir ki, elə Nurlana Həsənovanın dili ilə desək,  Samux rayonunda fəaliyyət göstərən 35 məktəbdən hardasa 15-20-sinin direktorluq kürsüsü boş qalıb yenisi ilə əvəz olunmalıdır. Xanım Həsənovanın orta məktəblərdə apardığı yoxlamaların cavabının təhsil nazirliyindən gəlməsi deyəsən onu çox ruhlandırıb. Amma... həvəsləndirib desək, daha dəqiq konstatasiya olardı. 

Bu gün məktəblərdə aparılan kütləvi yoxlamalar, toplantı və müzakirələr Operativ Qərargahın verdiyi qərarlarla  heç cür uzlaşmır. Üstəlik, bu yoxlamalar təhsilin inkişafına deyil, təhsil şöbəsi müdirinin maddi durumunun inkişafına xidmət etdiyi də kimsə üçün sirr deyil. Fakt? Nurlana Həsənovanın sabiq polis qardaşının dövlət sənədi sayılan məktəb jurnallarını yoxlamasıdır.

İndi isə qayıdaq yazının əvəlində qeyd etdiyimiz “hər şeyi kadrlar həll edir” aksiomuna. Təhsil naziri Emin Əmrullayevin diqqətinə çatdırırıq ki, belə təfəkkürlə yaşayan, işləyən kadrlarla təhsil islahatı aparılmaz, modern təhsil sistemi qurulmaz. Bu cür mənəviyyat sahibi olan kadrlarla uzağı bir neçə ili də “islahat” adı ilə itirmək olar. Əgər doğrudan da təhsil sahəsində islahat aparmaq istəyirsinizsə, “zəncirin həlqələrini” erroziyadan qorumalı, çürük kadrlardan arınmalısınız. Seçim isə təbii ki, Sizindir, cənab nazir.

Mehriban ƏZİZQIZI,
Globall.az