Rusiyanın Aerokosmik Qüvvələrinin (AKQ) təyyarələri İdlib deeskalasiya zonasında yerləşən Hamame, Mazra və Zarzur yaşayış məntəqələrinə zərbələr endirib. Rusiya qırıcıları ümumi hesabla 15 hava hücumu yerinə yetirib. Döyüş maşınları səmaya Hmeymim aviabazasından yüksəlib.

Rusiya AKQ-nin sentyabrın 1-dən 6-na kimi İdlib əyalətinə endirdiyi 46 hava zərbəsinin nəticəsi olaraq əyalətin əhalisi Türkiyə sərhədinə doğru çəkilməyə başlayıb. Və heç bir şübhə yoxdur ki, hava zərbələrindən sonra Əsədin qoşunları iranlı müttəfiqləri ilə birlikdə hücuma başlayanda rejimin silahlı qüvvələrindən xilas olmağa çalışan on minlərlə suriyalı Türkiyə sərhədini keçməyə cəhd edəcək. Onların getməyə başqa yerləri yoxdur.


Ankara hələlik susur və Moskvanın Əsədi müdafiə etməyin hansı nəticələrə aparıb çıxaracağını soyuq ağılla qiymətləndirəcəyinə ümid bəsləyir

Ancaq Türkiyə də qaçqınları qəbul etmək gücündə deyil. Bunu bu günlərdə Ankara rəsmən bəyan edib. 
Rusiya aviasiyasının çoxsaylı zərbələrinin Suriya qoşunlarının yerdən hücumuna hazırlıq məqsədi daşıdığını anlamına gəldiyini nəzərə alsaq, onda elə çıxır ki, Əsəd Moskva üçün çox vacib müttəfiqdir. O dərəcədə vacibdir ki, Moskva Türkiyə ilə 2020-ci ilin martında əldə olunmuş razılaşmanı cırıb atmağa hazırdır.

Həmin razılaşmaya görə, İdlib Türkiyənin məsuliyyət zonasına aiddir. Deməli, Rusiya Türkiyə ilə növbəti münaqişəyə gedir.
Ankara hələlik susur və Moskvanın “İdlib məsələsinin birdəfəlik həlli”ndə Əsədi müdafiə etməyin hansı nəticələrə aparıb çıxaracağını soyuq ağılla qiymətləndirəcəyinə ümid bəsləyir. 

Ancaq Türkiyədə açıq-aşkar bildirirlər ki, “bu əməliyyatın məqsədi Moskvanın yeni qaçqın dalğası vasitəsilə Ankaranı küncə sıxmaq niyyətidir. Və bilirlər ki, bu mövzu hakimiyyətə ölkə daxilində olduqca çox problem yaradır».

«Maraqların birbaşa toqquşmasında Liviyada və Qarabağda məğlub olan Rusiya İdlibdəki əməliyyatla itirilmiş nüfuzunu bərpa etməyə çalışır», - Türkiyədə bir çoxları bu fikirdədir. 
Bu, ədalətli fikirdir - Ankaranın Krım məsələsindəki mövqeyi, Türkiyə və Ukrayna arasında hərbi-texniki əməkdaşlığın inkişafı, onun Azərbaycanla münasibətlərinin strateji dərinliyi və bununla da Rusiya tərəfinə öz ssenarisinə uyğun olaraq Cənubi Qafqazda intriqalar törətməyə mane olması Moskvanı qıcıqlandırır. Münaqişə potensialı yetərincədir.



İran da, Əsəd də bütün səylərindən istifadə edirlər ki, Moskva özləri ilə türklər arasında yenidən seçim etsin

Vəziyyəti dramatikləşdirməməyə çalışaraq hansı tərəfdən baxsaq da, Türkiyə tərəfi onun maraqlarına qarşı çevrilən bu iddialara necəsə cavab verməli olacaq. Və cavab sərt alınacaq - belə ki, Moskva İdlibi yox, Ankaranın maraqlarını vurur. Rusiya ilə Türkiyənin münasibətlərində növbəti böhran başlayır - bu, faktdır. 
İki ölkənin Suriyanın gələcəyinə yanaşmaları, Suriyanı necə görmək istədiklərinə dair baxışları tam bir-birinə ziddir. Və bu da faktdır.

Ümidverici yalnız odur ki, bu böhranlar mütəmadi olaraq yaranır, ancaq ciddi münaqişəyə qədər gedib çatmır. Əgər Moskva bu dəfə də əzələ nümayiş etdirib sonra danışıqlara başlasa, İdlib ətrafındakı indiki böhran aşılacaq.  Ankara danışıqlara hazırdır.
Problem ondadır ki, Əsəd də, iranlılar da bu yanaşmanı anlamırlar. Ona görə bütün səylərindən istifadə edirlər ki, Moskva özləri ilə türklər arasında yenidən seçim etsin. Bu cür oyunlar isə yaxşı nəticə vermir.

Cəmal Bustani