Rusiya Cənubi Qafqazda yeni geosiyasi ssenari üzərində işləyir. Bu ssenaridə əsas hədəflərdən biri Ermənistanın mövcud rəhbərliyini devirmək, digəri isə Azərbaycanla yeni qarşıdurma mühiti formalaşdırmaqdır.

Caliber.Az redaksiyasının əldə etdiyi məlumatlar Rusiyanın Gümrüdə yerləşən 102-ci hərbi bazasının fəaliyyətində qeyri-adi fəallığın artdığını göstərir. Amma söhbət sadəcə personalın rotasiyası və ya standart hərbi təlimlərdən getmir. Məsələ daha dərindir: Rusiya bu bazanı daxili siyasi təzyiq aləti kimi istifadə etməyə hazırlaşır.

Gümrüdə qeyri-adi fəallıq və şübhəli silahdaşımalar

Məlumata görə, 2025-ci ilin iyun və iyul aylarında Rusiya Azərbaycana bir neçə dəfə müraciət edərək hərbi nəqliyyat təyyarələrinin hava məkanımızdan keçməsi üçün icazə istəyib. Məqsəd – Ermənistana silah-sursat və texnika daşınması olub.

Lakin Azərbaycan bu müraciətlərə açıq və sərt şəkildə "yox" cavabı verib, hava dəhlizini bağlayıb. Bu addım həm ölkənin milli maraqlarının qorunması, həm də gələcək risklərin qarşısının alınması baxımından mühüm strateji qərar olub.

Xüsusilə narahatedici məqam odur ki, Rusiya Ermənistana təkcə ağır texnika deyil, həm də şəhər döyüşləri üçün nəzərdə tutulmuş yaxın məsafəli silahlar da göndərmək istəyirmiş. Bu fakt, Rusiya tərəfinin qarşıdurmanı yalnız sərhədyanı ərazilərlə məhdudlaşdırmadığını, həm də Ermənistan daxilində silahlı toqquşmalar üçün hazırlaşdığını göstərir.

Paşinyana qarşı çevriliş planı – “idarə olunan xaos” modeli

Caliber.Az-ın məlumatında qeyd olunur ki, Moskvanın əsas məqsədlərindən biri Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyanı devirməkdir. Rusiya artıq uzun müddətdir ki, İrəvana təsir imkanlarını itirib və hazırda bu nəzarəti yenidən bərpa etmək üçün idarə olunan siyasi böhran ssenarisini işə salmağa hazırlaşır.

Bu model yeni deyil: 2014-cü ildə Krımda istifadə olunan “yaşıl adamlar” taktikası, xaos və siyasi elitanın dəyişdirilməsi eyni formada bu gün Ermənistan üçün nəzərdə tutulur.

Rusiya planının bir hissəsi kimi, Robert Koçaryan, Serj Sərkisyan və Samvel Karapetyan kimi köhnə, Moskva yönümlü siyasi fiqurların "xilaskar liderlər" kimi siyasi səhnəyə qaytarılması nəzərdə tutulur. Hazırlanacaq xaos mühiti fonunda bu fiqurlar “xalqın çağırışı” ilə geri qayıtdıqları görüntüsü yaradılacaq. Paralel olaraq, Ermənistan daxilindəki "beşinci kolon" – yəni Rusiyaya sadiq olan siyasi-ictimai şəbəkələr aktivləşdiriləcək.

Azərbaycanla qarşıdurma hazırlığı – yeni müharibə mümkünmü?

İddialara görə, Paşinyanın devrilməsi Rusiya üçün sırf Ermənistana nəzarət vasitəsi olmayacaq, həm də Azərbaycanla münasibətləri yenidən hərbiləşdirməyə imkan verəcək. Gümrü bazasına göndərilməsi planlaşdırılan silahlar Ermənistan-Azərbaycan sərhədində və ya Qarabağda yeni toqquşmaların təməlini qoya bilər.

Bu kontekstdə Rusiya Cənubi Qafqazda sabitliyi pozan əsas xarici oyunçuya çevrilir. Artıq Moskva üçün region beynəlxalq hüququn obyektindən çox, qlobal rəqabət meydanı kimi görünür. Əgər bu ssenari baş tutarsa, bölgə yeni və çox daha mürəkkəb hərbi-siyasi spiralə daxil ola bilər.

Azərbaycanın qətiyyətli mövqeyi – hava məkanının bağlanması ilk siqnaldır

Azərbaycanın Rusiyanın təyyarələrinə hava məkanını bağlaması bu oyunun başlanğıcında qəti və strateji bir əks-cavab addımıdır. Bakı göstərdi ki, nəinki passiv müşahidəçidir, hətta prosesin aktiv iştirakçısı və qarşısını alan oyunçudur.

Bu addım təkcə hava dəhlizi ilə bağlı qərar deyil – bu, Azərbaycanın təhlükəsizlik arxitekturasında müstəqil qərarvermə qabiliyyətinin sübutudur. Rusiya bu situasiyada Bakının siyasi iradəsinin ciddiliyini bir daha hiss edib.

Region üçün təhlükə – xaos, elita dəyişikliyi və yeni müharibə

Əldə olunan məlumatlar göstərir ki, söhbət sadəcə hərbi texnikanın daşınmasından və ya Rusiya-Ermənistan əməkdaşlığından getmir. Əksinə, bu addımlar bölgədə idarə olunan xaosun yaradılması, siyasi elitanın dəyişdirilməsi, hərbiləşmə və yeni qarşıdurmaların planlaşdırılması ilə bağlı genişmiqyaslı layihənin tərkib hissəsidir.

Əgər Rusiya bu planları həyata keçirsə, Cənubi Qafqazda təhlükəsizlik balansı pozulacaq, Ermənistan xarici aktorun marionet dövlətinə çevriləcək və region qeyri-sabitliyin mərkəzinə dönəcək.

Son söz əvəzi – "süjet yazıldığı yer İrəvan deyil, Moskva və Gümrüdür"

Məqalədə sonda haqlı sual qoyulur: “Söhbət Ermənistanın konstitusiya çərçivəsində gələcəyinin müəyyən olunmasından yox, bu gələcəyin İrəvanda yox, Gümrü bazasında və Moskvadakı qərargahlarda yazılmasından gedir.”

Azərbaycan isə artıq regionun gələcəyini təsir edən gücdür. Bakı səssiz qalmaq niyyətində deyil, prosesləri izləyir, təhlil edir və zəruri anda düzgün qərar verir. Rusiya üçün bəlkə də bir neçə il əvvəl mümkün olan ssenarilər bu gün Bakı ilə hesablaşmadan həyata keçə bilməz.

Press-fakt