Rusiya Prezidenti Vladimir Putinin Soçidəki “Boçarov Ruçey” iqamətgahı və Qırmızı Polyanadakı dağ xizək kurortu yaxınlığında, əvvəllər rəsmi şəkildə Belarusa məxsus olan torpaq sahəsində, lüks istirahət kompleksi inşa olunur.

Bu barədə məlumatı “Belarus Araşdırma Mərkəzi”nin (BRC) jurnalistləri yayıb. Onların dron vasitəsilə çəkdiyi görüntülərdə böyük kotteclərin, infrastruktur obyektlərinin və ərazini əhatə edən mühafizə hasarının inşası görünür. Araşdırma müəllifləri hesab edirlər ki, bu obyekt sadəcə mehmanxana deyil.

Jurnalistlərin məlumatına görə, tikintinin maliyyə mənbəyi Belarus Prezidenti Aleksandr Lukaşenkonun yaxın ətrafı ilə bağlı şirkətlərdir. Versiyalardan biri budur ki, bu kompleks Lukaşenkonun gələcəkdə istifadə edəcəyi “pensioner rezidensiyası” ola bilər.

Bu araşdırma “Radio Svoboda”nın Belarus xidməti, BRC, “Əmək Hərəkatı”, “BelPol”, “Vajnıe Istorii”, “Slidstvo.Info” və OCCRP təşkilatlarının birgə əməkdaşlığı ilə, həmçinin ukraynalı KibOrg və belaruslu “Kiberpartizanlar” qruplarının texniki dəstəyi ilə hazırlanıb.

Tikinti sahəsi Qırmızı Polyanada 10 hektar ərazini əhatə edir və qorunan təbiət zonasına bitişikdir. Qaldırılan evlər ərazidəki digər elit yaşayış məntəqələrindən daha hündürdə yerləşir. Bura həm də tarixi və arxeoloji baxımdan əhəmiyyətli bir yerdir - yaxınlıqda eramızdan əvvəl III–II əsrlərə aid kurqanlar və daş qəbirlər var.

“Radio Svoboda”nın əldə etdiyi peyk şəkilləri göstərir ki, ərazi 2022-ci ilin yayında tikinti üçün təmizlənməyə başlanıb. 4 iyul 2022-ci il tarixli görüntülərdə ilk meşə qırıntısı qeydə alınıb. İşlər həmin ilin payızına qədər davam edib. 2023-cü ilin mayında tikinti daha geniş miqyasda yenidən başlanıb və meşə tam şəkildə məhv edilib. 2024-cü ilin mayında ilk bünövrələr qoyulub, həmin ilin payızında isə artıq 11 müxtəlif obyektin inşası aparılırdı.

BRC jurnalistləri dronla iki dəfə çəkiliş aparıblar - 2025-ci ilin iyul və oktyabr aylarında. Şəkillərdə görünür ki, işlər fasiləsiz davam edir: artıq dörd kottec tikilib. Onlardan üçü xaricdən demək olar ki, hazır görünsə də, hələ pəncərələr və qapılar yoxdur.

Dördüncü, ən böyük üçmərtəbəli kottec təpənin üstündə yerləşir və oradan həm kurorta, həm də dağ silsilələrinə baxış açılır.

Rəsmi sənədlərdə ərazidə 31 VIP nömrəli mehmanxana kompleksi tikildiyi bildirilir. Tikinti işlərini Rusiyanın “Kompleks-İnvest” MMC-si həyata keçirir və layihənin 2025-ci ilin sonuna qədər tamamlanması planlaşdırılıb.

Sənədlərə əsasən, bu “mehmanxana kompleksi” aşağıdakı obyektləri əhatə edəcək: əsas bina, üç VIP-kottec, restoranlı otel, manqallı istirahət pavilyonu, beş mikroavtobus və beş minik avtomobili üçün qaraj, sürücülər üçün istirahət otaqları və digər yardımçı tikililər.

Layihə sənədlərinə əsasən, əsas binanın ümumi sahəsi 3000 kvadratmetrdir. O binada aşağıdakılar nəzərdə tutulub: hovuz, sauna, fitnes zalı, barlı istirahət zonası, kinoteatr, royalı zal, iki qonaq otağı və bir əsas yataq otağı, xizək avadanlıqlarını saxlamaq üçün yer, böyük iş kabineti.

Layihədə həmçinin fiziki məhdudiyyətli şəxslər üçün uyğun şərait də nəzərdə tutulub. Lukaşenkonun hazırda 71 yaşı olduğu, obyektin isə tamamlamaq üçün bir neçə il tələb olunacağı qeyd olunur.

Üç əlavə kottec hər biri 700 kvadratmetr sahəyə malikdir. Hər evdə ayrıca hovuz, sauna, yemək otağı və dörd yataq otağı olacaq. Maraqlıdır ki, bu evlərin sayı Lukaşenkonun övladlarının sayı ilə üst-üstə düşür - Viktor, Dmitri və Nikolay.

Dizayn mütəxəssisi Pavel Radçenko kompleksin “şale” üslubunda tikildiyini və “burada qənaət anlayışının olmadığını” bildirir. Məsələn, əsas binanın foyesində 7 metrlik tavan hündürlüyü var. Tikinti sənədlərində göstərilən texniki xüsusiyyətlər də obyektin yüksək təhlükəsizlik səviyyəsinə malik olduğunu göstərir.

Planlara əsasən:

2,5 metr hündürlüyündə partlayışa davamlı dəmir hasar, ərazidə altı mühafizə postu, silah otağı, dronların neytrallaşdırılması sistemi, metal və rentgen detektorları, termovizorlar və hətta radiasiya nəzarəti və nüvə materiallarının avtomatik aşkarlanması sistemləri olacaq.

Keçmiş təhlükəsizlik əməkdaşlarının fikrincə, bu obyekt “adi varlılar üçün deyil”, ya hökumət başçısı, ya da prezident səviyyəsində şəxslər üçün nəzərdə tutulub.

Araşdırmaya görə, Lukaşenko 2021-ci ildə №157рп-дсп saylı gizli sərəncam imzalayaraq Belarusa məxsus torpaq sahəsini “Kompleks-İnvest” adlı rus şirkətinə 13 milyon dollara satmağı tapşırıb. Yarım ildən sonra qiymət iki dəfə azaldılıb - 6,4 milyon dollara. Bu isə torpağın bazar dəyərindən 20 dəfə ucuz olması deməkdir. Ekspertiza sonradan həmin torpağın əsl dəyərinin 131 milyon dollar olduğunu müəyyən edib.

“Kompleks-İnvest”in ilkin sahibi, belaruslu iş adamı Vladimir Yaprinsevin həyat yoldaşının bacısı Yelena Bortseva olub. Yaprinsev Lukaşenkonun uzun illərdir tanıdığı iş ortağı, milyarder Yuri Çijlə də əlaqəlidir. Çij Belarusda vergi pozuntularına görə 2016-cı ildə həbs edilmişdi. 2024-cü ilin fevralında “Kompleks-İnvest” şirkətinin yeni sahibi Lukaşenkonun keçmiş mühafizəçisi Aleksandr Romanovski olub.

Şirkət Rusiya daxilində kommersiya fəaliyyəti göstərməyib. 2023-cü ilin iyulunda şirkətin direktoru Aleksey Prudnikov Moskvada vergi orqanlarında dindirilib və “fəaliyyəti kreditlərlə maliyyələşdirdiklərini” bildirib.

BRC-nin məlumatına görə, kompleksin inşasına ən azı altı fərqli şəxs və şirkət maliyyə yatırıb - onların hamısı Lukaşenkonun ətrafı ilə bağlıdır:

“Qardservis” mühafizə şirkəti ilə əlaqəli “Regional Zakaz” MMC — 6 milyon dollar kredit;

Lukaşenkonun keçmiş mühafizəçisi Romanovski — 360 milyon rubl (təxminən 4 milyon dollar);

Rusiya şirkəti M.R.I.S. Group - 500 min dollar;

Kipr şirkəti Rostumel Holding Limited - 1,5 milyon dollar;

Belarus-Çin şirkəti Winshun Trade Limited - 10 milyon dollardan çox;

Bundan başqa, “Domino” və “Bevan” adlı rus şirkətləri də kiçik məbləğlərdə kreditlər veriblər.

BRC vurğulayır ki, bu şirkətlərin çoxu Belarusda “boz sxemlər” vasitəsilə böyük gəlirlər əldə ediblər - çox güman, hakimiyyətin razılığı və ya təşəbbüsü ilə.

Hazırda “Kompleks-İnvest” tikintiyə ən azı 19,5 milyon dollar xərcləyib. Jurnalistlərin bütün sorğularına və müraciətlərinə baxmayaraq, heç bir cavab verilməyib.

Rasim