Adil Qeybulla: » Press-fakt.az ictimai-siyasi onlayn qəzet

Adil Qeybulla: “Korona ilə vidalaşırdıq, bir səhv hər şeyi dəyişdi...” - Müsahibə

Tarix: 12-06-2020, 09:13

Ölkədə koronavirusla mübarizə tədbirləri davam edir. Bununla belə, son aylar yoluxmaların sayında artım müşahidə edilir. Qarşıdakı günlərdə bizi nə gözləyir? Qəbul edilən qərarlar nə dərəcədə effektli olacaq?
Mövzu ilə bağlı tibb professoru Adil Qeybulla teleqraf.com-un suallarını cavablandırıb.

Globall.az aktuallığını nəzərə alıb həmin müsahibəni öz oxucularına təqdim edir.

- Ötən gün TƏBİB İdarə Heyətinin sədri Ramin Bayaramlı xəstəliyə yoluxmanın gənclər arasında artdığını açıqladı və bildirdi ki, ağırlaşma halları gənclərdə daha çoxdur. Bunun səbəbi nədir?

- Yoluxma zamanı müəyyən edilib ki, bədənə virus yükü nə qədər çox düşərsə, xəstəlik o qədər ağır keçir. Bunu həkimlərin çox ağır xəstələnməsi də sübut edir. Bu günə qədər dörd həkimimizi itirmişik. Həkim və tibb işçiləri xəstələniblər, belələrinin say 600-ü keçib. Onların arasında ailəvi xəstələnənlər də var. Bu onu göstərir ki, xəstə ilə daha çox ünsiyyətdə olan, daha çox virus yükü götürənlər xəstəliyi daha ağır keçirirlər.

Ümumi statistika COVID-19 test nəticələrinin pozitiv olması ilə bağlıdır. Xəstəliyi klinik formada ağır keçirənlər daha çox doza alanlardır. Bu baxımdan gənclər arasında yoluxmanın artması onların sosial məsafə gözləməmələri, maskadan istifadə eləməmələri, karantin qaydalarına riayət etməkdən boyun qaçırmaları ilə bağlıdır. Çünki karantin rejimi yumşaldıqdan sonra Bakı bulvarında, parklarda insanların, xüsusilə gənclərin aşırı sərbəst davranışlarına şahid olduq. Çox yaxın məsafədə ünsiyyət xəstəliyin artmasına gətirib çıxardı.

Adətən, xəstəliyi yüngül formada keçirən adam heç özü də bilmir ki, xəstədir. Virus daşıyıcısı kimi başqa xeyli adamı yoluxdura bilər. Ən təhlükəli xəstələr də bunlardır.

- Asimptomatik xəstələrin evdə müalicəsi üçün qərar qəbul olunacağı bildirildi. Sizcə, bu, nə dərəcə effektli olacaq?

- Bu xəstələrin evdə müalicə prosesini dünyada da müşahidə etdik. İtaliya, İspaniya təcrübəsində gördük ki, xəstəxanalarda yer olmayanda onları evə göndərirlər. Bizdə hələlik onları yerləşdirməyə yer var. Yəqin ki, xəstə sayı artsa, bizdə də anoloji vəziyyət yaransa, uyğun addım atıla bilərlər.

Amma bizdə yoluxma sayı niyə bu səviyyədə artmalı idi ki, belə vəziyyət yaransın?! İnsanlar karantin rejimi yumşaldıqdan sonra qətiyyən qaydalara riayət etmədilər. Sanki situasiyanı iqnor etmiş kimi davarandılar. Artıq bunun nəticələrini görməyə başlamışıq.

- Hava isinəndə virusun yox olacağı barədə proqnozlar verilirdi. Amma indi ən isti rayonlarda da sərt karantin tətbiq olunur...

- Havanın isinməsinin, günəş şüalarının virusa öldürücü təsiri var. Virus əgər bir səthə düşərsə, günəş şüaları altında uzun müddət tab gətirə bilməz. Amma virus bayırda artıb-çoxalmır, insan orqanizmində çoxalır.

Əgər insanlar bir-biri ilə çox yaxın məsafədə təmasdadırlarsa, sosial məsafə gözləmirlərsə, virusa isti-soyuğun nə aidiyyəti var? Bir insandan digərinə keçir və çox asanlıqla yaşayır, böyük yoluxma potensialı ilə öz mövcudluğunu saxlayır.

- Hamilə qadınların virusa yoluxması halları da artır. Bu, döl üçün hansı təhlükələr yarada bilər?

- Hamilə qadınların arasında yoluxma faktları var. Məlumata görə, COVID-19-a yoluxanlar arasında 20 yaşlı hamilə qadın da var. Bu onun göstəricisidir ki, ailəvi yoluxmalar artıb. Bu, insanların evdə daha çox təmasda olması ilə əlaqədardır.

Evdə bir nəfər xəstələnirsə, sosial məsafə gözləmək, maskada gəzmək real deyil. Bu baxımdan çox vaxt insanlar bir-birini təcrid etmirlər. Çünki əgər bayırda özünü belə aparırsa, evdə necə aparacaq?

Bu baxımdan təəssüf ki, ailəvi yoluxmalar daha çoxdur. Amma hamilələrin yoluxması çox narahatvericidir. Əslində burada uşağın həyatı təhlükədədir. Hamiləlikdə orqanizm ekstremal vəziyyətdə çalışır, istənilən müddətdə hamiləliyin pozulması gündəmə gələ bilər.

Yoluxma zamanı müəyyən edilib ki, virus nə qədər çox mutasiyaya uğrasa, o qədər çox ağır keçirir.

- Virus Qafqaz regonunda özünü necə göstərir? Vəziyyət necədir, fərqlər nəylə izah olunur?

- Qafqaz ölkələrindən Gürcüstanda vəziyyət Azərbaycanla müqayisədə daha yaxşıdır. Koronavirusla mübarizədə tədbirlər düzgün formada aparıldı. Bununla yanaşı, gürcülər də vətəndaş olaraq karantin qaydalarına riayət edirlər. Bu da təbii ki, nəticəyə təsir etdi.

- Gürcüstanla müqayisə apardınız, Azərbaycanda yoluxmalarda statistika niyə kəskin şəkildə artdı?

- SMS icazələrin tətbiq olunduğu müddətdə insanlar bir-birinin evinə qonaq getdilər, kütləvi məclislər təşkil etdilər, yaxından təmasda oldular.

Nəzərə alsaq ki, hər yerə nəzarət etmək mümkün deyil, həyətlərə polis daxil olmurdu. Ardınca karantin qaydaları yumşaldıqdan sonra hər kəs küçələrə axışdı. Fəvvarələr meydanı, bulvarda nadir hallarda insanların maska taxdığını görürdük. Gənclər qucaqlaşaraq görüşür, hamının infeksiyanın varlığını inkar etməsi nəticədə böyük yoluxmalara səbəb oldu.

Biz artıq yaxın 10 gündə bunun nəticələrini daha aydın görəcəyik. Yoluxma sayı artacaq, ölüm halları daha çox olacaq. İnsanlara davranışlarının düzgün olmadığını dedikdə isə sosial şəbəkələrdəki reaksiyalarından, münasibətindən hiss olunur ki, onlar bu situasiyaya əhəmiyyət vermirlər. Bu da məsuliyyətsizlikdir.
Məsuliyyətsizlik isə ayrı-ayrı insanların taleyi deməkdir. Düşünmək lazımdır ki, ön cəbhədə həkimlər bununla məşğuldur. Süni tənəffüs aparatına qoşulan xəstələrin tez-tez ciyərləri təmizlənir. Həkimlər yaxın məsafədən həyatlarını riskə qoyaraq çalışırlar.

Bu gün 300-dən artıq yoluxma rəqəmlərini görməyimiz məsuliyyətsizliyin nəticəsidir. Situasiyanı başa düşərək qaydalara riayət olunan ölkələrdə epidemioloji vəziyyət daha yaxşıdır. Saymazlıq olan ölkələrdə isə itkilər artır, böyük problemlər yaşanır.

- Azərbaycanda virusun zəifləyib tamamilə yox olması nə zamana proqnozlaşdırılır? Yeni dalğa olacaqsa, fərq nədə olacaq?

- Bir prosesin başa çatıb, suporadik vəziyyət alıb, müəyyən fasilədən sonra alovlanması yeni dalğa deməkdir. İnsanlar yoluxmanın azalma dövründə qaydaları pozduqları üçün xəstəlik yenidən alovlandı. Əslində mən bunu yeni dalğa yox, reinfeksiya hesab edirəm. Biz əgər karantin qaydalarına riayət etsəydik, proses pis getmirdi. Biz xəstəliklə tamamilə vidalaşmaq üzrə idik.

Bəzi ölkələrdəki kimi azalan xətt üzrə gedib, yoxa çıxmalı idi. Amma təəssüflər olsun ki, insanlar bunu gözləmədilər, bu səbəblə kollektiv yoluxmaya getdik. Bu gün Abşeron yarımadasında 60-70 faiz insan infeksiyaya yoluxmuş vəziyyətdədir. Onlar arasında gənclər üstünlük təşkil edir.

Oxunub: 1 670

Xəbəri paylaş Paylaş:

Xəbər xətti

17-11-2025

11:00 | Erməni diasporu və Moskva Paşinyana qarşı BİRLƏŞİR - Tomas de Vaal
10:55 | MÜHARİBƏ BAŞLAYIR - Bu ölkədə PREZİDENTİN QAÇMASI müzakirə edilir /"Politico"
10:45 | “Ukraynanın heç bir şansı yoxdur”- “Kiyevə maliyyə dəstəyi vermək dəlilikdir”
10:40 | Rus ordusunun son sutkadakı itkiləri açıqlanıb - SİYAHI
10:33 | Prezident İlham Əliyev Milli Dirçəliş Günü münasibətilə paylaşım edib
10:30 | "HƏMAS" ABŞ-nin Qəzza ilə bağlı qətnaməsinə qarşı çıxıb - "Əl-Cəzirə"
10:15 | TÜRKİYƏNİN ZƏRBƏSİ RUSİYANI SARSITDI - Putin dərhal Trampın "qapısını" döydü...
10:10 | Rusiya ordusu Ukraynanın Xarkov vilayətinə zərbələr endirib
09:20 | "Quru qoşunlarını Venesuelada yerləşdirməyə hazırıq"- Pentaqon rəsmisi
09:15 | ƏDV limiti artırılır, nağdsız ödənişlərə güzəşt verilir - VİDEO
09:10 | Sənədsiz evlər problemi yenə gündəmdə - Həlli niyə yubanır?

16-11-2025

18:25 | Azərbaycan Mərkəzi Asiya Məşvərət Görüşlərinin tamhüquqlu üzvü oldu
18:20 | İlham Əliyevin DAŞKƏNDDƏ ETDİYİ ÇIXIŞIN TAM MƏTNİ - FOTOLAR
18:15 | Azərbaycan Nəşriyyatı növbəti ildən necə maliyyələşəcək?
18:10 | Tramp 82 milyon dollar dəyərində istiqraz alıb
18:05 | İsrailin müdafiə naziri Kats: Fələstin dövləti yaradılmayacaq
18:01 | Orbandan sensasion iddia: “Ukrayna müharibəsi çox yaxın zamanda bitəcək”
17:45 | LƏNƏTLƏNMİŞ MEŞƏ: Niyə BERMUD ÜÇBUCAĞI adlanır?
17:40 | Türkiyədə baş verən aviaqəzalar - C-130 nə qədər can alıb?
17:30 | Azərbaycanın məşhur gölündə “əməliyyat” başladı - Tehranın planı
17:25 | Almaniya PUA-lardan müdafiə sisteminə 100 milyon avro qoyacaq
17:18 | "Ukrayna Fransa ilə tarixi saziş hazırlayıb" - Zelenski
09:40 | MÜASİR CÜTLÜKLƏR NİYƏ DAHA TEZ AYRILIR? - Alimlər 4 səbəbi müəyyən edib
09:35 | Fidan: "F-35"lərlə bağlı məsələ yaxın zamanda həll oluna bilər
09:33 | Gədəbəydə ata oğlunu qətlə yetirib - Araşdırma aparılır
09:30 | ABŞ-dan "Lukoyl"la bağlı yeni qərar: Sanksiyaları daha 3 həftə təxirə salıb
09:25 | Azərbaycan millisi bu gün Fransa ilə üz-üzə gələcək
01:00 | ABŞ RUS QAZINI Avropadan “ÇIXARMAĞA" ÇALIŞIR - Maliyyə Nazirliyi treyderi xəbərdar edib
00:57 | Bakıda çoxmərtəbəli yaşayış binasında yanğın baş verib - YENİLƏNİB /VİDEO
00:55 | Hərbi əsirlərin geri qaytarılması ilə bağlı danışıqlar başlayıb - Rüstəm Umerov
00:50 | Əhməd əş-Şaraa terrorçular siyahısından çıxarıldı
00:45 | Məktəblərdə bu ştatlar LƏĞV EDİLDİ - Deputat: “Elə nazir var bir neçə müşavir götürüb..."
00:40 | “DEYİR, TƏHSİL ONSUZ DA DİBƏ GEDİR, BİR EKSPERİMENT EDƏK...”- “Nazir müəllimlərin harada oturub gözləyəcəyini də bilmir”
00:33 | "Ukrayna gələn onilliyin əvvəlində Aİ-nin üzvü olacaq"- Polşa XİN rəhbəri
00:30 | Daşkənddə dövlət başçılarının şərəfinə atəşfəşanlıq olub - FOTOLAR
00:25 | Ət bazarında BÖHRAN DƏRİNLƏŞİR: Bahalaşma nə qədər davam edəcək? /Təhlil
00:20 | Gecə hücumu: Rusiya hipersəs raketləri ilə zərbə endirdi
00:17 | FDD: Azərbaycan İbrahim Sazişləri ilə əsas tərəfdaşa çevrilir
00:15 | Türkiyə millisindən Bolqarıstan üzərində inamlı qələbə
00:13 | Ukrayna müharibəsi gələcəyin döyüş laboratoriyasıdır - Metyu Uitaker
00:10 | XİN başçılarının müzakirə etdiyi məsələlər açıqlanıb - YENİLƏNİB
00:00 | Ermənilər Moskvada ayağa qalxdı: Kilsəyə hücumlara qarşı etiraz

15-11-2025

20:00 | İlham Əliyev Beynəlxalq Mükafatın təqdimat mərasimində - FOTO
19:55 | Hitlerin yəhudi olmadığı təsdiqləndi - Yeni FAKTLAR
19:50 | “AKKORD"un keçmiş sahibi İLQAR HACIYEV Baş Prokurorluğa ÇAĞIRILDI - Təqsirləndirilən şəxs qismində
18:00 | Azərbaycan-Fransa oyununa böyük maraq - Stadion tam dolu olacaq
17:50 | Prezident İlham Əliyev Daşkənddə İslam Sivilizasiyası Mərkəzi ilə tanış olub
17:10 | Həbsdə olan vəkillə bağlı qərar - “Gəncə şəhər Məhkəməsi əsassız qadağa qoydu"
17:00 | Dünyanın ən ÖLDÜRÜCÜ SİLAHI: Atom və nüvə bombalarından nə ilə fərqlənir?
16:00 | İlham Əliyev DAŞKƏNDDƏ Mirziyoyevlə təkbətək GÖRÜŞDÜ - FOTO /Yenilənib
13:35 | Hər doğulan uşağa 1200 dollar - Zelenski yeni qanun imzaladı
13:30 | "İndiyə qədər dilimə içki dəyməyib"- 79 yaşlı Tramp
13:20 | Manaf Cəlilzadə Baş Prokurorluğa çağırılıb - təqsirləndirilən şəxs qismində
13:15 | Leysan olacaq, şimşək çaxacaq, dolu düşəcək - Xəbərdarlıq
13:00 | Özünü təkzib edən HƏRDƏMXƏYAL NAZİR VƏ MÖVCUD ACINACAQLI DURUM...- Replika
12:45 | "Real Madrid" daha bir türkiyəli ulduzu - Yıldızı transfer etmək istəyir
12:35 | Rus ordusunun son sutkadakı itkiləri açıqlanıb - SİYAHI
12:30 | Ukraynada deputat mandatlarını 160 min dollara satan siyasətçi saxlanılıb
12:20 | Vatsap bu gündən bəzi telefonlarda işləməyəcək - SIYAHI
12:15 | SƏFİRLIYİMİZƏ “PATRİOT”LA HÜCUM OLUB? - Kreml təbliğatı yenə “iz azdırır”.../ŞƏRH
12:00 | Tramp İranın ABŞ ilə nüvə sazişinə hazır olduğunu bildirib
11:22 | DÇ-2026: IX turda daha 10 qarşılaşma keçiriləcək
11:15 | Azərbaycanda 9 ay ərzində 77,7 min yeni iş yeri açılıb - Hansı regionda, nə qədər?- CƏDVƏL
11:00 | Rusiyadan Bakıya maral buynuzu gətirmək istəyən şəxs tutuldu - cinayət işi açılıb
10:45 | HİTLERİN ALİMLƏRİ ŞOKA SALAN SİRLƏRİ: Diktator NƏYİ GİZLƏDİB?
10:30 | Gömrük postunda dəyəri 90 milyon dollardan çox olan heroin aşkarlanıb
00:55 | “Wargonzo”nun təxribatçı jurnalisti Ermənistana buraxılmadı
00:50 | Rusiyada ağır yol qəzasında ölənlərin sayı artıb
00:45 | BMT-nin Baş katibi Kiyevdə Azərbaycan səfirliyinə raket zərbəsini pisləyib
00:40 | YENƏ KİYEV, YENƏ AZƏRBAYCAN SƏFİRLİYİ...- Təsadüfdürmü? /FOTO
00:35 | Asiya İnkişaf Bankının yeni prezidenti İlham Əliyevin QƏBULUNDA
00:30 | Zəngəzur dəhlizi (TRİPP) hansı ərazilərdən keçəcək? - DETALLAR
00:25 | Dövlət agentliyi 1,3 milyon manata 15 mənzil alır
00:20 | Həbsdəki keçmiş icra başçısının səhhəti pisləşdi - Bakı Sağlamlıq Mərkəzinə yerləşdirilib...
00:15 | “ƏLİYEVLƏ RAZILIĞA GƏLDİK Kİ...”- Paşinyan o görüşün bəzi detallarını AÇIQLADI
00:10 | İmamoğlu meşədə niyə qazıntı aparırmış?- Peyk görüntüləri yayıldı /VİDEO
00:05 | Azərbaycanda bahalaşan və ucuzlaşan məhsullar - SİYAHI
00:03 | Paşinyan Ermənistanda 10 yeni məscid TİKƏCƏK - İDDİA
00:00 | Azərbaycan əhalisinin SAYI AÇIQLANDI - 49,8 faizi kişilər, 50,2 faizi qadınlar

14-11-2025

19:05 | Zelenski Azərbaycan Prezidentinə zəng edib - Səfirliyə növbəti raket zərbəsi...
19:00 | "AZƏRSİLAH" holdinqin ZAVODUNDA QƏZA - Ehtiyatda olan mayor həlak olub /FOTO /Yenilənib
18:45 | Azərbaycanda 10 ayda 2.6 tona yaxın qızıl istehsal edilib
18:40 | Putin TŞ-nin müşavirəsini keçirib - Lavrov müşavirəyə qatılmayıb
18:30 | Ərəstun Oruclu Baş Prokurorluğa çağırılıb - Təqsirləndirilən şəxs qismində
18:25 | "Səfirliyin raket zərbəsinə məruz qalması qəbuledilməzdir" - Prezident
18:20 | AZƏRBAYCAN RUSİYAYA NOTA VERDİ - Səfir nazirliyə çağırılıb
18:16 | Altay Göyüşov Baş Prokurorluğa çağırılıb
14:30 | Xankəndidə türk dövlətlərinin təhlükəsizlik orqanlarının iclası keçirilib - FOTOLAR
14:25 | Xərclərimizin yarısı ərzaq məhsullarına sərf olunub - STATİSTİKA
14:15 | Türkiyənin yeni prezidenti o olacaq - Sorğunun nəticəsi AÇIQLANDI
14:00 | KƏND TƏSƏRRÜFATINDA HƏDƏFLƏRƏ NAİL OLUNMAYACAQ - Hesablama Palatasından bədbin RƏY
13:55 | "Şərurlu İsfəndiyar" MƏHKƏMƏDƏ: "Möhtərəm hakim, mən sizdən narazıyam..."
13:46 | Cənubi Koreya və ABŞ birgə təhlükəsizlik memorandumu imzaladı
13:40 | Xankəndidə mənzillər tikilib satışa çıxarılacaq
13:15 | Şənbə günü bəzi rayonlara leysan yağacaq - Hava proqnozu
13:00 | ТАК НАЗЫВАЕМЫЙ "ГЕНОЦИД АРМЯН": ИСТОРИЯ, ЦИФРЫ И МИФЫ
12:20 | Azərbaycan -Türkiyə qardaşlığına qarşı təxribatlar - “Rusiya və İran agenturası 4 istiqamətdə iş aparır”
12:00 | Təyyarə qəzasında şəhid olan hərbçilərlə Ankarada vida mərasimi keçirilir
11:55 | Novorossiysk və Saratov vuruldu - “S-400” və “Kalibr” anbarları da hücuma məruz qalıb
11:50 | Dövlət sirrini yaymaqda təqsirləndirilən şəxsin məhkəməsi başlayıb

Davamı

Adil Qeybulla: “Korona ilə vidalaşırdıq, bir səhv hər şeyi dəyişdi...” - Müsahibə

Xəbər xətti