Tacikistan sərhədçilərinin sözlərinə görə, Əfqanıstan ordusunun 1000 əsgəri 5 iyul səhəri Taliban hücumundan canlarını qurtarmaq üçün onların ölkəsinə qaçıb. NATO gücləri bu ölkədən çıxandan sonra Taliban yaraqlıları bir çox ərazilərdə Əfqanıstan hökumət qoşunlarına qarşı hücuma keçiblər.

Bu barədə ABŞ-ın nüfuzlu “Washington Post” qəzetində dərc olunan məqalədə məlumat verilib.
Tacikistan Sərhəd İdarəsinin bəyanatına istinad edən ”Xovar” Dövlət İnformasiya Agentliyi məlumat verib ki, 1037 əfqan hərbçisi “öz həyatlarını xilas etmək üçün” Əfqanıstanın Bədəxşan vilayətindən sərhədi keçib, Tacikistana qaçıb.

Bu hadisədən dərhal sonra Tacikistan Prezidenti Emomoli Rəhman Əfqanıstan sərhəddinə yollamaq üçün 20 min ehtiyyat qüvvənin səfərbər olunması barədə əmr verib. Tacikistan hakimiyyəti dəfələrlə bəyan edib ki, Əfqanıstanın daxili işlərinə müdaxilə etməyəcək.
Əfqanıstan əsgərləri bununla üçüncü dəfədir ki,Tacikistana qaçırılar. ”BBC”-nin verdiyi məlumata görə Tacikistana gəlmiş əfqan əsgərlərinin ümumi sayı 1600 nəfərdir.

“BBC”-nin bu məlumatını Əfqanıstan Müdafiə Nazirliyi dərhal şərh etməyib. Müdafiə Nazirliyinin rəsmi nümayəndəsi Favad Aman “twiter” şəbəkəsindəki səhifəsində “Bədəxşan vilayətinin geniş əraziləri Taliban yaraqlılarından təmizlənib” yazıb.

Amma Bədəxşanın vilayət şurasının üzvü Əhməd Cavad “The Washington Post” qəzetinə deyib: ”Təəssüf ki, vəziyyət çox pisdir. Bədəxşan vilayətinin bir rayonundan başqa yerdə qalan bütün 28 rayon taliblərin nəzarəti altına keçib. Vilayətin paytaxtı Feyzabad şəhəri isə taliblər tərəfindən mühasirəyə alınıb. Orada yaşayanlar taliblərin istənilən anda şəhərə girəcəyindən qorxurlar.”



Əfqan hökumət qüvvələri kömək üçün Feyzabad şəhərinə yalnız 4 iyul gecəsi gəliblər. Taliban Tacikistanla Əfqanıstan arasındakı 800 kilometrlik sərhəd daxil olmaqla, şimal ərazilərini sürətlə ələ keçirir. Minlərlə müqavimətçi, həmçinin Əfqanıstandakı etnik taciklər, silahlı vətəndaşlar taliban döyüşçülərinə qarşı vuruşmaq üçün əfqan güclərinə qoşulublar.

ABŞ kəşfiyyatının analitikləri xəbərdarlıq edirlər ki, ABŞ qoşunlarının Əfqanıstandan tam çıxmasıyla bu ölkənin hökuməti çox tezliklə yıxıla bilər. ABŞ Prezidentinin qərarına görə, qoşunların Əfqanıstanı ən son tərk etmə vaxtı 11 sentyabrdır. Ancaq artıq yüzlərlə amerikalı Əfqanıstanı tərk edib. ABŞ hərbçiləri özlərinin ən mühüm aerodromları olan Baqram aviabazasının nəzarətini əfqan hökumət güclərinin nəzarətinə təhvil veriblər.

Ancaq əfqanların çoxu taliblərin repressiv idarəetməsinin geri qayıdacağı qorxusundan ölkəni tərk etmək istəyirlər. Qərb orduları çemodanlarını yığdığı bir vaxtda humanitar agentliklər yeni qaçqın dalğasına hazırlaşır.



BMT-nin Qaçqınlar üzrə Yüksək Komisarlığının Asiya-Sakit okean Bürosu direktoru İndrike Ratvattenin sözlərinə görə,  hazırda iki yüz min əfqanıstanlı daxili yerdəşimələr edib.

BMT-nin Yardım Agentliyindən də bildirilib ki, əfqanların İran, Pakistan, Tacikistan, Özbəkistan və Türkiyəyə axınına hazırlaşırlar. Bu ölkələr on illərdir ki, bir neçə milyon Əfqanıstan qaçqıını qəbul edib. Lakin onlar xəbərdarlıqla bildirirlər ki, artıq qaçqın qəbul etməyə hazır deyillər.

Tacikistan Mərkəzi Asiyanın ən kasıb ölkəsidir və onun Əfqanıstanla bir çox dil və etnik bağllığı var. Amma Rusiya ilə müttəfiq olan bu ölkə əfqan qaçqınlarına məhdudiyyətlər qoyur. Məsələn, onlara paytaxt Düşənbədə yaşamaq və müəyyən sektorlarda işləmək qadağan olunub.

“Reuters” agentliyi 4 iyulda bildirib ki, Tacikistan hökuməti Əfqanıstanda gözlənilən zorakılıq hallarının artmasından xilas olmaq üçün ölkələrini tərk etmək məcburiyyətində qalacaq qaçqınlar üçün düşərgə yaratmaq imkanlarını nəzərdən keçirir.

İndrike Ratvattenin sözlərinə görə, bu ilin aprel ayından təyyarəyə bilet almaq imkanı olan 1000 əfqan hər ay Düşənbəyə sığınacaq axtarmaq üçün uçub. ”Euroasianet.org” saytının məlumatında deyilir ki, son günlər Özbəkistanda gözlənilən əfqan qaçqınlarını yerləşdirməkdən ötrü çadır düşərgəsi salınıb.

Tərcümə etdi: Vaqif Nəsibov